Bilgi Deryam

3 Padişaha hizmet etmiş muhteşem vezir Nizamülmülk

Nizamülmülk Büyük Selçuklu Devleti’nin efsanevi veziri ve Ortaçağ İslam dünyasının en başarılı siyaset adamlarındandır. Ömrünü haşhaşilerle mücadeleye ve ilime veren büyük devlet adamının hayatını, yazdığı eser Siyasetname’yi, bıraktığı eserlerini yazdık.

3 Padişaha hizmet etmiş muhteşem vezir Nizamülmülk

Nizamülmülk Horasan’ın Tus şehrinde dünyaya geldi. Annesini oldukça küçük yaşta kaybeden Nizamülmülk’ün eğitimi ve temel ihtiyaçlarıyla babası ilgilenmek zorunda kaldı. Halep, Nişanbur ve Bağdat gibi önde gelen şehirlerinde önemli alimlerden Kuran ve hadis dersleri aldı.

Yetişkin bir birey olana kadar babasıyla birlikte hareket etti, Dandanakan Savaşı’nın ardından babası ile birlikte Tûs’tan Hüsrevcird’e oradan da Gazze’ye gitti. Horasan tamamen Selçukluların eline geçince baba oğul Selçuklu hizmetine girdiler. Bir süre Melik Alparsan’ın veziri tarafından idari işlerle görevlendirildi, daha sonra ise vezirle geçinemeyip Çağrı Bey’in yanına gitti ve kendisinden büyük ilgi ve yakınlık gördü.

Gerçek ismi İbu Ali Hasan’dır. Nizamülmülk, Daha sonra yeni kurulmakta olan Selçuklu Devleti’nin hizmetine girerek Davut Bin Mikail, Alp Arslan ve Melikşah gibi hükümdarların baş vezirliğini yaptı. Bunun yanında görev süresi boyunca camii, kervansaray ile okul gibi birçok eser de yaptırdı.

Ayrıca pek çok dile de çevrilen ünlü eser Siyasetname’yi yazdı. Nizamülmülk, 14 Ekim 1092 tarihinde  Hasan Sabbah’ın kurucusu olduğu Haşhaşi (Suikastçi) tarikatının bir üyesi tarafından sırtından hançerlenerek öldürülmüştür.

Nizamülmülk’ün Melikşah’a verdiği cevap

Büyük Selçuklu Devleti’nin veziri Nizamülmülk’ün medreselerde yaptığı devrim sebebiyle Melikşah’a şikâyet edilmesi üzerine Sultan’a verdiği cevap bizi kendimize getirecek bir ibretliktedir.

Nizamülmülk, büyük bir eğitim devrimi yapmıştı; bin yılı inşa eden, Batı üniversitelerine de kaynaklık eden muazzam bir medrese devrimi. Bazı kişiler, Nizamülmülk’ü, Melikşah’a şikayet ederler. Şöyle derler: “Sultanım! Nizamülmülk’ün eğitime yaptığı bu devâsâ yatırımla, İstanbul’u fethedebiliriz!

Melikşah, vezirini çağırır, hesap sormaya kalkışır. Nizamülmülk’ün Melikşah’a verdiği cevap, bizi de silkeleyip kendimize getirmeye yetecek niteliktedir:

Sultanım! Ben, gece orduları yetiştiriyorum. İlim, fikir, zikir ve ruh orduları. Maddî ordularının ulaşamayacağı yerlere onlarla ulaşabilirsin. İnançlarımızı, ruh köklerimizi her dâim diri tutacak, biz yok olsak bile inançlarımızın yaşamasını sağlayacak tohumları ekiyorum.

Sözün özü: Maddî ordularınız ne kadar güçlü olursa olsun, gece ordularınız, manevî ordularınız, ilim, fikir, zikir, sanat ve ahlâk ordularınız yoksa, çürümekten ve yok olmaktan kurtulamazsınız.

Nizamülmülk’ün mezarı

Nizamülmülk’ün mezarı bugün İran’ın İsfahan şehrinin kenar mahallerinden birinde, mütevazı bir türbede bulunmaktadır. Bazı kaynaklara göre İran devleti türbeyi kasıtlı olarak bakımsız bırakmıştır.




BİR YORUM YAZIN

ZİYARETÇİ YORUMLARI - 0 YORUM

Henüz yorum yapılmamış.

© Bilgi Deryam | 2018 Bilgideryam.com - Sitedeki yazıları kaynak göstererek paylaşabilirsiniz. Tüm hakkı saklıdır.